در شهرستان برخوار وضعیت آب و هوا و نرخ اشتغال در میزان وقوع جرم و نزاع و درگیری تاثیر دارد، به طوری که در ماه هایی که افراد به کشاورزی می پردازند، میزان نزاع و درگیری کم و در ماه های سرد سال بیشترین میزان جرم و نزاع و درگیری را در شهرستان شاهد هستیم.

چشم برخوار – یادداشت سردبیر/ متولیان قضائی و انتظامی شهرستان برخوار عمده ترين آسيب هاي اجتماعي در جامعة امروز برخوار را چنين برشمرده اند: اعتياد، طلاق، نزاع و درگيري، سرقت، قتل، خودكشي، فساد اخلاقی و جرايم مالي. از اين رو، اين گونه آسيب ها در نظر آسيب شناسان اجتماعي داراي اهميت و اولويت در مطالعه و پژوهش و اقدام اجتماعي است.

توصیف نزاع و تبیین علل و عوامل آن هم از لحاظ علمی و اجتماعی اهمیت دارد، زیرا از لحاظ علمی نزاع های جمعی مسأله ای اجتماعی، واقعی، قانونمند و قابل شناخت محسوب می شود و از لحاظ اجتماعی نزاع های جمعی به مثابه یکی از موانع توسعه اجتماعی _ انسانی است و برنامه ریزی به منظور رفع این مسأله و پیشگیری از وقوع و بررسی پیامدهای امنیتی و انتظامی نزاع فردی و دسته جمعی بسیار ضروری تلقی می شود، به همین دلیل راه یابی خردمندانه، واقع بینانه و آگاهانه به این مسأله جای برخوردهای نابخردانه و سلیقه ای و ناآگاهانه را خواهد گرفت.

برخی نظریه ها نزاع را کشمکشی مشهود و قابل رویت حداقل بین دو نفر تعریف کرده اند که عوامل مختلفی در به وجود آمدن آن نقش دارد. از دیرباز نزاع و درگیری ازجمله مسائلی بوده است که همواره فضا و آرامش جامعه را مختل کرده و تهدیدی برای ثبات جامعه محسوب می شود.

پدیده نزاع و درگیری در شهرها و محله های شهرستان برخوار که دارای بافت جمعیتی، طایفه ای و سنتی است به عنوان پدیده های مسئله ساز ظاهر می شود. به طورکلی پدیده نزاع های فردی در مناطقی از کشور که به شدت متأثر از ارزش های سنتی و طایفه ای خود بوده و گرایش و پایبندی کمتری نسبت به قانون دارند، بیشتر مشهود است.

در شهرستان برخوار وضعیت آب و هوا و نرخ اشتغال در میزان وقوع جرم و نزاع و درگیری تاثیر دارد، به طوری که در ماه هایی که افراد به کشاورزی می پردازند، میزان نزاع و درگیری کم و در ماه های سرد سال بیشترین میزان جرم و نزاع و درگیری را در شهرستان شاهد هستیم.

به نظر می رسد به دلیل طایفه ای بودن برخی مناطق شهرستان برخوار، با افزایش همبستگی اجتماعی بین بزرگان و ریش سفیدان قوم و حل اختلافات دیرینه و قدیمی بین آنها، می توان ضمن افزایش همبستگی، بسیاری از درگیری ها و نزاع قومی و طایفه ای را کاهش داد.

توجه به مشترکات قومی، شهری، دینی و مذهبی از طریق برگزاری مناسبت های مذهبی، همایش های مردمی، بازی های محلی و… می تواند بسیاری از نزاع های جمعی را در شهرستان برخوار کاهش دهد، همچنین برپایی موزه مردم شناسی ویژه هر شهر می تواند این کارکرد پنهان را نیز داشته باشد که همبستگی اجتماعی را با هویت بخشی و ایجاد حس جمعی مشترک افزایش دهد.

نظريه فشار اجتماعي به طور رسمي در سال 1983 توسط رابرت مرتن مطرح شد. با توجه به نظريه ي فشار مرتن، افراد طبقه ي پايين احتمال زيادي دارد كه به رفتارهاي انحرافي همچون نزاع و درگیری دست زنند. زيرا جامعه آنان را ترغيب مي كند تا به دنبال تحقق اهدافشان باشند بدون آن كه ابزارها و امكانات لازم را براي اين كار فراهم سازد.

نظريه فشار ساختاري، عامل انحرافات اجتماعي همچون نزاع و درگیری را فشارهاي اجتماعي وارده بر فرد مي داند، فشارهايي كه به طور عمده ناشي از فقر ايجاد مي شود. جامعه شناسان، ساختارهاي اجتماعي نامناسب را عامل ايجاد و تشديد چنين فقر تحميلي بر فرد مي دانند.

آموزش فنون و شغل های زود بازده که نیاز چندانی به سرمایه ندارد، آماده سازی جوانان و نوجوانان شهرستان از سنین 16 سالگی برای کسب حرفه های فنی و کاربردی در کنار تحصیل دروس آموزش و پرورش، برگزاری دوره های آموزشی عملی در  فصل تابستان، اشتغال زایی برای جوانان با توجه به نیازها و ظرفیت های شهرستان و نیازسنجی و ظرفیت سازی برای جوانان آینده شهرستان می تواند زمینه برای اشتغال و پویایی شهرستان را فراهم کرده و از بیکاری فصلی مردم شهرستان، که عامل اصلی بروز نزاع و درگیری است، جلوگیری کند.

باید به یاد داشته باشیم که ترس از فقر مانند فقر یک فشار اجتماعي است که موجب عدم موفقيت فرد در دستيابي به اهدافش در زندگي مي شود و همين امر مي تواند زمينه را براي گرايش به آسيب هاي اجتماعي مختلف  و ناهنجاری هایی همچون نزاع را فراهم سازد.

بر اساس نظریة محرومیت نسبی ، افراد متعلق به طبقات پایين، زماني كه شرایط زندگي شان را با افراد مرفه تر مقایسه مي كنند، احساس محروميت و ناخرسندي مي كنند. از آنجایي كه طبقة اقتصادي و خانوادگی در این افراد سبب ایجاد بي عدالتي و ناخرسندي مي شود، بنابراین احساس محروميت مي كنند. در جامعه اي كه نابرابري وجود دارد و به وسيلة ابزارهاي قانوني، موقعيت هاي پيشرفت افراد گرفته مي شود، افراد احساس بي اعتمادي به جامعه کرده و در اثر ناكامي مستمر، سبب ایجاد پرخاشگري، خصومت و درگیری افراد در جامعه می شود.

بنابراین، مي توان گفت: هرچه ارزش هاي اقتصادي و مادي در یك جامعه گسترش بيشتري یابد و هر قدر امكانات پيشرفت و ارتقاي افراد و گروه هاي مرجع یعني گروه هایي كه انسان خود را با آنها مقایسه مي كند بيشتر باشد، انتظارات انسان ها بالا مي رود. در چنين حالتي، اگر فرد احساس كند خود آن امكانات را ندارد، احساس محروميت نسبي او افزایش مي یابد. همچنين هر اندازه كوشش فرد براي دستيابي به یك ارزش بيشتر باشد، اهميت این ارزش برایش بيشتر مي شود و هر چه امكان دستيابي به ارزش هاي مورد نظر یا ارتقاي اجتماعي افزایش یابد، احساس محروميت نسبي افزایش مي یابد (رفيع پور، 1377 :77)

پدیده و مسئله نزاع و درگیری در شهرستان برخوار ناشی از عوامل بسیاری همچون تفاوت های فرهنگی و اقتصادی، تعصب های قومی طایفه ای، اختلافات سیاسی، اجتماعی و غیره است که در این مجال فرصت بررسی همه موارد فوق نیست ولی این مسئله با کمی توجه و دقت متولیان امر قابل کاهش و کنترل است.

رفيع پور، فرامرز (1377)؛ آناتومي جامعه، مقدمه اي بر جامعه شناسي كاربردي، تهران: شركت سهامي انتشار.

n00102015-b