مسئولین کشوری در رده های مختلف در مصاحبه ها و سخنرانی های متعدد اعلام کردند که آمادگی کامل جهت جلوگیری ، مهار ، کنترل و مبارزه با شیوع بیماری کرونا را دارند ، ولی با بروز مشکل به یک باره صحنه تغییر کرد.

به گزارش چشم برخوار؛ محمد طغیانی/ حق بر سلامت ، حق حیات و حق زندگی از حقوق اساسی و ذاتی افراد است که باید توسط آحاد جامعه ، دولت ها و حاکمیت ها مورد احترام قرار گیرد . حق بر سلامت از حقوقی است که در اسناد و معاهدات متعدد بین المللی بعنوان یک حق فطری و لازمه حیات بشری مورد اشاره قرار گرفته است .

منشور سازمان ملل متحد ، اعلامیه جهانی حقوق بشر ، اساسنامه سازمان بهداشت جهانی و میثاق بین المللی حقوق اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی (مصوب 1966) نمونه هایی از این اسناد است که مورد تأئید و امضای اکثریت دولت ها قرار گرفته و ملزم به رعایت آنها هستند .

فارغ از ابعاد بین المللی ، اگر از بُعد دینی نیز قضایا را مورد بررسی قرار دهیم به این نتیجه می رسیم که حفظ کرامت انسانی مورد توجه و اهمیت کلیه کتب دینی و فرامین الهی قرار گرفته است و امام خمینی (ره) حفظ کرامت انسانی را از وظایف حکومت اسلامی دانسته است.(صحیفه امام) این تفکر مبنای اصل 3 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز قرار گرفته است .

حق بر سلامت دارای چنان مفهوم وسیع و گسترده ای است که حتی اگر بعنوان یک حق شهروندی تنزل دهیم ، خواهیم دید دولت ها وظیفه تأمین ، صیانت و نظارت بر اجرای این حق اساسی را بر عهده دارند . صیانت از حق به معنی حفظ و نگهداری و جلوگیری از پایمال شدن و تجاوز به حقوق شهروندان می باشد .

ویروس کرونا (کرونوید 2019) یک ویروس سریع الانتقال است که از اواخر 2019 بطور جدی از ووهان چین شروع شده و خیلی سریع مورد انتقال و شیوع قرار گرفت . قبل از اینکه این ویروس از کشور چین به دیگر کشورها کوچ کند ، اکثریت کشورها اطلاعات نسبتاً روشنی درباره اهمیت موضوع داشتند .

شیوع این ویروس اگرچه بعنوان تهدیدی برای کل جامعه جهانی شناخته می شود ولی برای حقوقدانان ، سیاستمداران و انجمن های مدافع حقوق بشر باید بعنوان فرصتی مناسب جهت احقاق حقوق از دست رفته دانست .

در بروز این بحران ، پزشکان و پرستاران در خط مقدم مبارزه با ویروس و درمان مبتلایان هستند و وظیفه حقوقدانان است تا موضوع «حق بر سلامت» که یک حق مهم بشری است را مورد تأمل ، بررسی و پیگیری قرار دهند .

حقوقدانان سراسر دنیا باید رفتار دولت ها را در مقابل چنین بحرانی بررسی کرده و بصورت جمعی خواهان اجرای وظایف قانونی دولت ها شوند . آنها می بایست عملکرد دولت ها را در حوزه حمایت از حق بر سلامت و تأمین و صیانت از سلامتی شهروندان به چالش کشیده و اقدامی فوری و با تعیین ضرب الاجلی مناسب از سوی دولت ها در جهت پیشگیری از انتقال و شیوع این بیماری را خواستار شوند .

تأمین زیر ساخت های حمایتی از وظایف اصلی دولت ها است و در این راستا یک مسئول بلندپایه کشوری با یک شهروند معمولی در دورافتاده ترین روستا هیچ تفاوتی نداشته و از حقوق یکسان و برابر برخوردارند؛ و این وظیفه حقوقدانان است تا عملکرد دولت ها را در آمادگی و برخورد با اینگونه پدیده های غیرقابل انکار و پیش بینی وهمچنین در توزیع عادلانه اقلام بهداشتی و درمانی برای آحاد شهروندان مورد بررسی قرار دهند تا در سایه عدالت و برابری همه شهروندان احساس آرامش داشته باشند .

ورود این بیماری مزمن از اوایل اسفندماه 1398 در ایران نیز باعث شد کشور در حالت هشدار قرار بگیرد . مسئولین کشوری در رده های مختلف در مصاحبه ها و سخنرانی های متعدد اعلام کردند که آمادگی کامل جهت جلوگیری ، مهار ، کنترل و مبارزه با شیوع بیماری کرونا را دارند ، ولی با بروز مشکل به یک باره صحنه تغییر کرد .

سازمان مدیریت بحران وجهه منفعل گرفته ، وزارت بهداشت و درمان با کاستی های زیادی روبرو است ، دولت میزان فراگیری بیماری را غیرمنتظره خوانده و عدم نظارت نهادهای نظارتی باعث ورود دلالان و کاسبان شده؛ تا جایی که تأمین ساده ترین اقلام بهداشتی ، نظافتی و مواد شوینده در انحصار دلالان افتاده و باعث تشویش اذهان عمومی گردیده و این موضوع بیشتر از شیوع ویروس خطرناک خواهد بود .

در حالیکه مردم عادی از کوچکترین حق طبیعی خود در مقابل بیماری، یعنی یک ماسک ساده محروم اند و بسیاری از افراد در انتظار کیت های آزمایش ویروس، جان خود را از دست می دهند ، توزیع پک های بهداشتی در بین نمایندگان مجلس باعث کمرنگ شدن امید آنها به عدالت گردیده و اخبار ناقص و شایعات متعدد اذهان  مردم را درگیر ساخته است؛ تمامی این موارد دست به دست یکدیگر داده تا جایی که “کرونا ویروس” بیشتر از منظر روانی و اجتماعی باعث ایجاد خسارت شده است . اگرچه میزان مبتلایان قابل توجه و تأسف است ولی عملاً کل کشور از نظر روانی به کرونا ویروس مبتلا شده اند . امیدواریم با رفع هرچه سریع تر این بحران، موضوع حق بر سلامت شهروندان بطور جدی مورد مطالبه آحاد مردم ، مسئولین و حقوقدانان ایران اسلامی نیز قرار گیرد .

کارشناس ارشد حقوق بین الملل