بیش از هزار و پانصد بانو به پخت نان مرغوب در کمشچه شهر تنورهای روشن اشتغال دارند.

به گزارش چشم برخوار؛ رییس شرکت تعاونی نان کمشچه در شهرستان برخوار گفت: استفاده از گندم و آرد بومی، آرامش خمیر به مدت ۲ ساعت، سینی‌های گلی دست ساز مردم کمشچه برای قرار گرفتن خمیر و پخت در تنور‌ها و زمان ۲ دقیقه‌ای پخت به جای ۳۰ ثانیه از عوامل مرغوبیت نان کمشچه است.

احمد طوطی افزود: ۲۰ نوع نان شامل تافتون، سنگک، نان سبزی، پیازی و قپی در ۳۰۰ واحد نانوایی فعال کمشچه پخت می‌شود.
احمد جعفری رییس شورای اسلامی شهر کمشچه هم گفت: مهارت پخت نان سنتی کمشچه به شماره ۷۶۸ در سال ۹۱ درفهرست آثار ناملموس کشور ثبت شده است و قدمتش به پخت و توزیع نان در دوران دفاع مقدس برای رزمندگان بر می‌گردد.
نان کمشچه که خوش عطر و طعم و لذیذ است در کشور شهرت دارد.
شهرکمشچه از توابع بخش حبیب آباد شهرستان برخوار است که در ۲۵ کیلومتری شرق اصفهان قراردارد.

پخت نان، هنر آبا و اجدادی

کمشچه را از زمان‌های دور به نان‌های خوش‌طعم و خوش‌عطری که در آن تولید می‌شد، می‌شناختند. حتی زمانی که هنوز آب در این شهر فراوان بود و بیشتر اهالی آن گندم می‌کاشتند، بازهم شهرت نان کمشچه از شهرت گندمش بیشتر بود و بسیاری از مردم منطقه، نانی را که کمشچه‌ای‌ها در تنورهای خانگی خود می‌پختند، بر سر سفره می‌گذاشتند.

زمانی هم که هیولای خشکسالی به منطقه آمد و گندمزارهای کمشچه و شهرها و روستاهای اطراف آن را یکی پس از دیگری خشک کرد، اهالی این شهر، نانوایی را که هنر آبا و اجدادیشان بود، جایگزین کشاورزی کردند و با گسترش واحدهای نانوایی در شهر خود، آوازه نان کمشچه را به گوش بسیاری از مردم استان اصفهان و دیگر استان‌های کشور رساندند.

در واقع، پخت نان در کمشچه مخصوص امروز و دیروز نیست و از همان دوران قدیم، نانوایی به صورت محدود و خانگی در این شهر رواج داشته است. اما از حدود بیست سال پیش تا به امروز، گسترش واحدهای نانوایی در کمشچه و تبدیل شدن این حرفه به شغل اصلی بیشتر اهالی آن، سبب شده است که اقتصاد این شهر متحول شود و روند بیکاری و مهاجرت در آن، به نحو چشمگیری کاهش یابد. البته این موضوع مربوط به قبل از سال 94 است، چراکه در آن سال، به گفته برخی نانوایان این شهر سهمیه آرد دولتی کمشچه به دلیل تصمیم مسئولان استانی به صفر رسید و در نتیجه، بسیاری از نانوایی‌های این شهر تعطیل شد.

اما در هر صورت، رونق اقتصادی کمشچه تا پیش از آزاد شدن قیمت آرد برای نانوایی‌های آن، این شهر را به نمونه عملی اقتصاد مقاومتی و استفاده از ظرفیت‌های درونی یک شهر برای اشتغال‌زایی تبدیل کرد و سبب شد اهالی بسیاری از شهرهای اطراف آن از جمله اردستان، دولت‌آباد، گز، دستجرد و حبیب‌آباد، از کمشچه الگو بگیرند و تلاش کنند با روی آوردن به پیشه نانوایی، اقتصاد شهرشان را تکان دهند. تلاش‌های این مردم البته تا حدودی نتیجه داده است، اما با مقایسه حجم تولید روزانه نان در کمشچه با دیگر شهرها، به جرات می‌توان گفت هنوز هم کمشچه قطب اصلی نان استان اصفهان است.

تنورهای رو به خاموشی

سهمیه آرد دولتی مهم‌‌ترین چالش اقتصادی نانوایی‌های این شهر ارزیابی کرد. چراکه تا پیش از این تصمیم کارگروه استانی نان، نانوایی‌های کمشچه حدود 750 تن در ماه سهمیه آرد داشتند. یعنی آن زمان نانوایی‌های کمشچه هم مانند نانوایی‌های دیگر نقاط کشور از سهمیه مشخصی برای دریافت آرد یارانه‌ای از دولت برخوردار بودند. اما بعد از این که در سال 94 هیات دولت تصویب کرد که 20 درصد سهمیه آرد هر استان با قیمت آزاد عرضه شود، کارگروهی متشکل از مسئولان استانی و منطقه‌ای اصفهان و همچنین برخی رؤسای اتحادیه‌های صنفی نانوایان شهرستان‌های این استان به عنوان کارگروه گندم، آرد و نان استان اصفهان تشکیل شد تا درباره نحوه اجرای این مصوبه هیات‌دولت در شهرهای مختلف استان اصفهان تصمیم‌گیری کند.

خروجی جلسات این کارگروه، چیزی نبود جز این که برای تامین شدن 20 درصد مد نظر دولت در استان اصفهان، سهمیه آرد دولتی کمشچه، که تولید نان در آن، چند برابر دیگر شهرهای این استان است، به طور کامل حذف شود. یعنی این کارگروه، بدون این که نانوایی‌های کمشچه را در جریان بگذارد، تصمیم گرفت که همه آنها را به لیست دریافت‌کنندگان آرد آزاد اضافه کند. البته در کنار نانوایی‌های کمشچه، چند نانوایی دیگر در سطح استان هم که خودشان درخواست دریافت آرد آزاد داشتند، در این فهرست قرار گرفتد، اما نکته مهم این است که آن نانوایی‌ها به این موضوع تمایل داشتند، ولی نانوایی‌های کمشچه کاملا مخالف این اقدام کارگروه نان استان بودند.

اما در هر صورت، زور کارگروه استانی به زور نانوایی‌های کمشچه چربید و نانوایی‌های این شهر از سال 94 به بعد مجبور شدند برخلاف میل خود، آرد آزاد تهیه کند. رسول اصغری، رئیس تعاونی نانوایان کمشچه درباره تبعات این اجبار به جام‌جم توضیح می‌دهد: وقتی ما ناچار شدیم، آرد آزاد تهیه کنیم، خواه ناخواه قیمت هر قرص نان تولید شده در کمشچه را نیز صد تا 200 تومان گران‌تر کردیم. چراکه قمیت هر کیسه آرد آزاد، بین 12 تا 15 هزار تومان از آرد دولتی بیشتر است و فروش نان با قیمت قبلی برای ما به صرفه نبود.

گران شدن نان‌های تولید شده در کمشچه در حالی اتفاق افتاد که بیشتر نانوایی‌های شهر اصفهان که مهم‌ترین بازار نان‌های کمشچه است، هنوز از سهمیه آرد دولتی برخوردار بودند و این موضوع باعث شد آنها بتوانند نان‌های خود را ارزان‌تر از نان‌های کمشچه بفروشند و در نتیجه، مشتریانی که قیمت نان برایشان اهمیت داشت، رفته رفته از خرید نان کمشچه دست کشیدند.

اما این موضوع، تنها مشکلی نیست که کارگروه نان استان برای نانوایان کمشچه ایجاد کرده است. رئیس تعاونی نانوایان کمشچه می‌گوید در یکی دو سال اخیر، اتحادیه نانوایان شهر اصفهان، که یکی از مهم‌‌ترین اعضای کارگروه استانی است، بدون کسب اجازه از نانوایان کمشچه، به بعضی نانوایی‌های این شهر مجوز داده است که نان خود را با عنوان نان طرح کمشچه به بازار عرضه کنند. یعنی به گفته اصغری، اتحادیه نانوایان اصفهان به نوعی مجوز سوء استفاده از برند نان کمشچه را برای برخی نانوایی‌های این شهر صادر کرده است.

آن‌طور که اصغری می‌گوید، زمانی که قیمت نان کمشچه با نان‌های تولید اصفهان برابر بود، بسیاری از مردم اصفهان به جای این که نان مصرف خود را از نانوایی‌های شهر خود بخرند، آن را از مغازه‌هایی که نان کمشچه را می‌فروختند، تهیه می‌کردند. اما وقتی برخی نانوایی‌های اصفهان که از سهمیه آرد دولتی هم برخوردار بودند، توانستند با مجوز اتحادیه، نان خود را با عنوان نان طرح کمشچه و با قیمت پایین‌تر از نان‌های اصیل کمشچه به بازار این شهر صادر کنند، تا حدودی استقبال از نان‌های تولید شده توسط نانوایی‌های کمشچه در اصفهان کم شد.

مدیرعامل شرکت نان گل سنگ کمشچه همچنین تاکید می‌کند چون نانوایی‌های اصفهان نمی‌توانند نان‌های طرح کمشچه را با کیفیت اصلی آنها بپزند، سوء‌استفاده آنها از برند نان کمشچه باعث می‌شود که شهرت این برند در ذهن مشتریان اصفهانی خدشه‌دار شود. چراکه مردم اصفهان از اصل موضوع با خبر نیستند و نمی‌توانند از روی ظاهر، تفاوت نان‌های اصیل کمشچه را با نان‌ها دیگری که به نام این شهر تولید می‌شود، تشخیص دهند. اما این اتفاق هم پایان مشکلات و دردسرهایی که نانوایی‌های اصفهان برای کمشچه‌ای‌ها ایجاد کرده‌اند نیست و باید به این موضوع هم اشاره کرد که تفاوت قیمت آرد در اصفهان و کمشچه سبب شده است برخی نانوایی‌های اصفهان، که مشتری زیادی ندارند، بخش زیادی از سهمیه آرد دولتی خود را به جای آن که برای پخت نان مصرف کنند، با سود قابل توجهی به نانوایی‌های کمشچه بفروشند و با دلالی آرد، به آشفتگی بازار آرد و نان اصفهان و مشکلات اقتصادی نانوایی‌های کمشچه بیشتر دامن بزنند.

تنورهای کمشچه را زنان روشن نگه داشته‌اند

20 سال پیش که هنوز واحدهای نانوایی در کمشچه به این تعداد نرسیده بود و کشاورزی شغل اصلی مردان این شهر محسوب می‌شد، بیشتر زنان کمشچه بعد از فراغت از کارهای منزل، یا پای دار قالی می‌نشستند یا در تنورهای خانگی خود نان سنتی این شهر را می‌پختند و از این دو راه، درآمدی اندک کسب می‌کردند. اما با رواج حرفه نانوایی در کمشچه، زنان این شهر هم پا به پای مردان در واحدهای نانوایی این شهر به کار مشغول شدند و کم کم دارهای قالی و تنورهای خانگی از منازل اهالی این شهر جمع شد.

امروزه بیشتر بانوان کمشچه، حتی آنهایی که تحصیلکرده هستند در کارگاه‌های تولید نان یا واحدهای نانوایی زادگاهشان کار می‌کنند. البته برخی خانم‌های کمشچه‌ای در شهرک‌های صنعتی اطراف این شهر اشتغال یافته‌اند، اما زهرا جعفری معتقد است چون مزایای کار در نانوایی‌های کمشچه بیشتر از کار در این شهرک‌های صنعتی است، بنابراین اغلب زنان کمشچه ترجیح می‌دهند در شهر خود بمانند و در این نانوایی‌ها به کار مشغول شوند.

مسئول بهداشتی کارگاه‌های تولید نان در کمشچه در توضیح این مزایا می‌گوید: نانوایی‌های کمشچه معمولا سرویس‌های ایاب و ذهاب را به صورت رایگان در اختیار کارکنان خود می‌گذارند. ضمن این که در بیشتر این واحدهای صنفی، به همه کارکنان، صبحانه و ناهار داده می‌شود و از همه مهم‌تر این که دستمزد کارکنان در همه نانوایی‌های کمشچه با کمترین تاخیر پرداخت می‌شود که این موضوع با توجه به تاخیر زیاد بیشتر واحدهای صنعتی کشور در پرداخت حقوق کارکنان خود، بسیار ترغیب‌کننده است.

تمایل بالای زنان اهل کمشچه به کار در نانوایی‌های این شهر سبب شده است که اکنون، بیشتر کارکنان واحدهای نانوایی و کارگاه‌های تولید نان کمشچه، بخصوص در قسمت تهیه نان را بانوان تشکیل دهند. علاوه بر این، در سال‌های اخیر تعدادی از خانم‌های کمشچه‌ای تلاش کرده‌اند که مدیریت واحدهای صنفی را نیز خود به دست بگیرند و به این ترتیب، برای دیگر خانم‌های این شهر فرصت‌های شغلی بیشتری ایجاد کنند. این تلاش‌ها در چند سال گذشته تا حدودی به ثمر نشسته و امروزه می‌توان گفت که بیش از 10 درصد واحدهای نانوایی کمشچه، که از موفق‌ترین نانوایی‌های این شهر محسوب می‌شوند، به دست توانمند بانوان این شهر اداره می‌شود.