قطب گردشگری؛ واژه ای در خور شهرستان برخوار

شهرستان برخوار با موقعیت خاص جغرافیایی را می توان به عنوان قطبی گردشگری در استان اصفهان معرفی کرد.

به گزارش خبرما، شهرستان برخوار با موقعیت خاص جغرافیایی را می توان به عنوان قطبی گردشگری در استان معرفی کرد، همراه با پیشینه تاریخی شهرستان که در شمال اصفهان همراه با مناطق و روستاهایی که هر کدام یادگاری هایی تاریخی و چشم نواز، چشم بینندگان خود را نوازش می دهد. ما بر آن شدیم تا قسمت هایی از این جاذبه های گردشگری شهرستان برخوار را به همه نشان دهیم.
دولت آباد:
شهر دولت آباد با پیشینه ای به دوران صفویه در فاصله ۱۰ کیلومتری شمال شرق اصفهان قرار دارد. این شهر از مجموع چند روستا چون صالح آباد، بتکا آباد و دُرّه در زمان صفویه به صورت یک قلعه تشکیل گردید و نام دولت آباد به علت تشکیل هسته اولیه شهر توسط حکومت بر آن بنا نهاده شد. شهر دولت آباد تا چند دهه گذشته ( بنا به بافتی که داشته است ) دارای ۴ محله بنام های محله گرگو، محله شاه نشین، محله سَر جوب، محله شتر خوان می نامیدند. با توجه به موقعیت شهر دولت آباد با اصفهان و وجود منطقه صنعتی حد فاصل این شهر با اصفهان روز به روز رونق گرفت و هم اکنون جمعیتی حدود ۳۰۰۰۰نفر را به خود اختصاص داده است و وسعت آن در عرض ۲۰سال دو برابر شده و هم اکنون محله هایی چون لودِریچِه، کُربکَند، زمان آباد (امامزاده نرمی ) جزء لاینفک شهر به حساب می آیند و وسعت شهر به ۹۸۵ هکتار با آب و هوایی گرم و خشک می باشد. از آثار تاریخی شهر می توان مسجد ۱۲ امام، خانه های تاریخی رنجبران و صادقی، بُرجهای کبوتر چهارقلو و پِستانَک و بُرج آقا ، مسجد کُربکَند و . . . را نام برد. دولت آباد با توجه به مرکزیت شهرستان دارای امکانات بیمارستانی و دانشگاهی و خدماتی قابل توجهی برای خدمت به شهروندان و دیگر هموطنان می باشد.

امامزاده ابراهیم معروف به امامزاده نَرمی:

امامزاده ابراهیم معروف به امامزاده نَرمی در فاصله ۳ کیلومتری مرکز شهر دولت آباد و در منطقه یا محله ای بنام نَرمی واقع گردیده است. این امامزاده از فرزندان موسی بن جعفر می باشد که در تمام طول سال به ویژه پایان هفته و ایام سوگواری ائمه معصوم پذیرای زائران زیادی ازگوشه وکنار شهرستان واستان و به ویژه شهرهایی چون گز بُرخوار، خورزوق، دستگرد و . . . است. مردم این منطقه نذر و نیازهای خود را با مراجعه و شفاعت قراردادن این عزیز و صالح، از خداوند تبارک و تعالا طلب کرده و اعتقادات محکمی به آن بزرگوار دارند. گرچه ساختمان قدیمی امامزاده ابراهیم در سالهای اخیر برای گسترش فضای آن تخریب شده است ولی به همت و کمک های مردم و زائران بازسازی و درحال تکمیل و زیبا سازی فضاهای اطراف است.

مسجد دوازده امام دولت آباد:

مسجد ۱۲ امام دولت آباد بنایی است از دوران صفوی که در داخل بافت قدیم شهر واقع گردیده است. این بنا به صورت مربع شکل در دو طبقه ساخته شده که طبقه زیرین آن به عنوان سَردابه و طبقه بالایی یا همکف آن به عنوان مسجد جهت اقامه نماز استفاده می شود. این مسجد با ۲ متر ارتفاع از سطح زمین، خود گواه بر وضعیت جغرافیایی منطقه اطراف و بنایی بدون حیاط می باشد. البته در حال حاضر فضایی در پشت مسجد به عنوان حیاط در اختیار مسجد می باشد. این بنا با فضایی مربع شکل در زیر سقفی گنبدی شکل که دور تا دور آن را رواق هایی در دو طبقه احاطه کرده اند ساخته شده و محراب جدیدالاحداث آن در ضلع جنوبی قراردارد. نمای بیرونی و سر در مسجد از آجر و داخل بنا با گچ بری سفید کاری شده که در سالهای اخیر نیز آئینه کاری هایی به آن اضافه گردیده است. در مجاورت مسجد ۱۲ امام امامزاده سید محمد قرار دارد که ساختمان آن جدیدالاحداث و نماکاری شده است. فضای سبز زیبایی جلوی امامزاده و مسجد ۱۲ امام وجود دارد که ویژگی خاصی را به محدوده بافت پیرامون آثار داده است. گرچه مسجد جامع و حمام قدیمی شهر در سالهای اخیر تخریب شده ولی هنوز هم داخل بافت خانه هایی به سبک قدیم و دارای قدمتی کهن یافت می شود.

دولت آباد خانه رنجبران

دولت آباد مسجد دوازده امام

   شهر حبیب آباد:

شهر حَبیب‌آباد با جمعیت ۸۰۰۵ نفر (برآورد ۱۳۸۳) با وسعت ۲۴۰ هکتار به عنوان مرکز بخش حبیب آباد شهرستان بُرخوار می باشد. حبیب آباد در ۱۰ کیلومتری شمال شرقی شهر اصفهان در مسیر اصفهان به اردستان  واقع شده‌ است. کار اصلی مردم حبیب آباد کشاورزی – دامداری – و کارمند سازمانهای آموزش پرورش – دانشگاه اصفهان و دیگر ادارات استان می‌باشند. این شهر با تاریخی کُهن از قرنهای گذشته با بزرگانی چون معلم حبیب آبادی، آیت الله شیخ عباسعلی ادیب حبیب آبادی، دکتر عباس ادیب و نقاط دیدنی مانند غار حبیب آباد، امامزاده عبدالمؤمن حبیب آباد، مسجد جامع، حمام های قدیمی، انبار نمک، برج کبوتر اکبرآباد و پارک جنگلی ۲۴۰ هکتاری برای احداث کمپینگ گردشگری پتانسیل بالایی برای جذب گردشگر دارد. در همین راستا این پارک از اهداف سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری برای احداث کمپینگ گردشگری می باشد . وجود مزارع و دامداریهای متعدد در حریم این شهر، کشاورزی منطقه را دگرگون کرده است ولی متأسفانه کمبود آب در این منطقه نیز موجب نگرانی کشاورزان و دامداران شده است.

حبیب آباد امامزاده حبیب آباد حمام

شهر دستگرد

دَستگِرد باجمعیتی بالغ بر  ۱۵,۵۲۴ نفر (۴,۰۲۸خانوار)  در بخش مرکزی شهرستان بُرخوار و در ارتفاع حدود ۱۵۷۱ مترى سطح دریا قرار دارد. آب و هواى آن معتدل خشک است. اهالى آن شیعۀ دوازده امامی‌اند و به فارسى سخن می‌گویند. دستگرد از طریق دو راهىِ حبیب‌آباد، به اردستان و نائین مرتبط می‌شود و از مغرب به گز برخوار و بزرگراه اصفهان به تهران راه دارد. فرش‌بافى با طرحهاى اصفهانى و نائینى در آن رواج دارد. از تولیداتش غلات و پنبه و پشم و روناس بود و بافت قالى و کیش (نوعى پارچه کتانى) درآن رواج داشت. شهر داراى زیارتگاهى به نام امامزاده ادهم است. نام آن به صورتهاى دَسْتْجِرْد و دستگرد بُرخوار هم ضبط شده است. جزء گرد/ کرد/ جرد در این اسامى، از «کرت» فارسى باستان، به معناى ساخته و پرداخته، گرفته شده است و دستگرد یعنى شهر ساخته دست. در این شهر با قدمتی ۵۰۰ ساله آثار تاریخی چون مسجد جامع ، حمام تاریخی ، خانه های تاریخی غفوری ،خسروی، دایی زاده ،آذری، باقرزاده، صادقی و حیدریان را می توان نام برد . امامزاده ادهم این شهر و مسجد جامع قدیمی از نقاط زیارتی آنند. مردان آن بیشتر شغل کشاورزی دارند. البته در چند سال اخیر این آمار رو به کاهش است. و متأسفانه به علت کم آبی در منطقه  اکثرآنان در استانهای خوزستان و هرمزگان و بوشهر مشغول به کارکشاورزی می باشند.

مسجد جامع دستگرد:

  از بناهای عهد صفوی- قاجار در شهر دستگرد مسجد جامع و حمام دستگرد را می توان نام برد . مسجد جامع دستگرد نیز به صورت ۲ ایوانی با شبستانی کوچک در ضلع غربی خود می باشد . این بنا نیز در دهه های اخیر مورد دخل و تصرف و ساخت و سازهای جدید قرار گرفته است .محراب مسجد درایوان جنوبی قراردارد. درضلع غربی بنا شبستانی زیبا به صورت طاق و چشمه بر ستونهای سنگی با مساحتی در حدود ۲۰۰ متر بنا شده است و درسالهای اخیر فضایی جدید به ان اضافه گردیده است.گرچه سردر و هشتی ورودی بنا کاشی کاری شده ولی شکل ظاهری خود را حفظ کرده است.

 دستگرد مسجد  (1)

حمام قدیمی دستگرد: 

  حمام دستگرد یکی از بناهای تاریخی شهر که همانند دیگرحمام های قدیمی دارای سه بخش سربینه(رختکن)، میاندری(فضای بین سربینه و گرمینه) و گرمینه (گرمخانه) به صورت طاق و چشمه ای بر ستونهای سنگی بنا شده است و هنوز هم مورد استفاده اهالی شهر قرار می گیرد. این بنا در سقفهای خود دارای تزئینات رسمی بندی زیبایی می باشد. گرچه در سالهای اخیر برای رعایت بهداشت تغییراتی در آن شکل گرفته و کاشی کاری شده ولی از ارزش تاریخی آن کم نشده است.

دستگرد حمام

خانه های تاریخی دستگرد:

مجموعه خانه های قاجاری و پهلوی بجا مانده شهر است که در گوشه و کنار این شهر توسعه یافته جدید واقع شده اند و بیان کننده بافت قدیم و تاریخ چند صد ساله شهردستگرد است. این بنا ها که اغلب به صورت خشت و گل ساخته شده دارای تزئینات گچ و نقاشی نیز می باشند. این بناها در مالکیت خصوصی و در حال استفاده مالکین می باشد. خانه های خسروی، غفوری، نوری ،دایی زاده، آذری، صادقی و . . . ازنمونه های جالب این خانه ها می باشد.

دستگرد خانه کدخدا دستگردخانه خسروی

شهر خُورزوق:

این شهر در ۳۲ درجه و ۴۸ دقیقه عرض شمالی از خط استوا و ۵۱ درجه و ۳۷ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ با ۱۵۷۲ متر ارتفاع از سطح دریا قرار دارد. خوروزق در سال ۱۳۴۵ شهر شد که با مرکز شهرستان برخوار فاصله چندانی ندارد. این شهر از جنوب در ۲ کیلومتری شمال اصفهان و از شمال در ۴ کیلومتری گز بُرخوار و تا تهران ۴۱۰ کیلومتر فاصله دارد.این شهر در بخش مرکزی شهرستان بُرخوار  قرار گرفته و جمعیت آن امرزوه بیش از بیست هزار نفر است.خورزوق در زبان عامیانه خورزوک گفته می‌شود. در واقع خورزوق مُعرب خورزوک است.خور به معنی خورشید و روشنایی و زوک به معنی سرزمین است. (خورزوک یا سرزمین آفتاب). مردم خورزوق به زبان محلی که شاخه ایی برگرفته از زبان و گویش گزی از زبان‌های ایرانی مرکزی است صحبت می‌کنند. محله‌های قدیمی این شهر عبارت‌اند از : محله درب مسجد بزرگ ، محله عربها ، محله درب حمام نو و قدیمی ترین بنای شهر مسجد جامع متعلق به دوران تیموری است که به صورت دو ایوانی با گنبدی کوچک ساخته شده است . ازدیگر آثار تاریخی این شهر می توان خانه برومند را نام برد. شهرخورزوق دارای خانه ها و آثار تاریخی دیگری چون تکایا و مساجد قدیمی می باشد. باتوجه وجود مواد اولیه و ابزار بومی از صنایع دستی این شهر می توان قلمزنی، منبت، کاشی مُعَّرق وهفت رنگ،سراجی سنتی وسرامیک، گلیم بافی و به ویژه سفره قلمکار را نام بردکه ۷۰%  تولید کشور را برعهده دارد.

خورزوق قلمکاری

مسجد جامع شهرخورزوق:

مسجد جامع خورزوق حدود ۷۰۰ (هفتصد سال) قدمت دارد و در مرکز شهر خورزوق واقع شده است. ساختمان سلطان حضرت خورزوق که حدود۲۰۰ سال قبل احداث گردیده و بر روی فراری قرار دارد که یکی از اولیا در آن دفن گردیده است. مسجد جامع آقا و مسجد سبزعلی از مساجد قدیمی شهر خورزوق می باشد.

خورزوق مسجد

کمشِچه:

شهر کمشچه آخرین شهر در شمال شهرستان برخوار و دروازه شهرستان در فاصله ۸ کیلومتری شمال حبیب آباد در مسیراصفهان به اردستان می باشد . کمشچه با ۳۹۸۸ نفر جمعیت  و ۲۰۲۹ متر ارتفاع از سطح دریا در سال ۱۳۸۶ با تأسیس شهرستان برخوار به شهر تبدیل تبدیل شد. مردم کمشچه با لهجه ایی از زبان و گویش ایران باستان تکلم می کنند و از آثار تاریخی آن می توان برج و باروی قدیمی، خانه حاج قاسمی ، قلعه ی و حمام تاریخی آن را نام برد. از هنرهای سنتی و صنایع دستی آن قالی بافی و پخت نان محلی را می توان نام برد مخصوصاً نان خشک و بِرِشتِه آن که هر روزه ۱۸ تن آرد در این شهر به نان تبدیل و به شهرهای مجاور در استان صادر می گردد.

کمشچه خانه قاسمی کمشچه برج

آثار تاریخی شهر سین:

۱- مسجد امام حسن: یک مسجد و مناره سلجوقی می باشد که در مقایسه با مسجد گز بیشترین اختصاصات دوره سلجوقی راحفظ کرده است کوچه و مدخل مسجد سین که مناره مرتفع آن نیز در گوشه شمال غربی مسجد واقع می شود شباهت زیادی به کوچه و مدخل مسجد گز دارد خطوط گچبری اطراف محراب این مسجد دارای زمینه آبی بعد از جمله: بسم ا… شامل ایه الکرسی می باشد. 

روستای  سین مناره

۲- کتیبه تاریخی مسجد امام حسن: در قسمت فوقانی محراب گچبری این مسجد و درزیر، مقرنسهای آجری بر یک لوح سنگی به طول ۸۰ و عرض۴۰ سانتی متر کتیبه ای موجود است به خط ثلث برجسته بر روی سنگی که بانی ساختمان حبه نموده است. اتمام این را ساختمان توسط” ابو غالب یحیی بن زکریا ” در سال ۵۲۹ هجری تعیین می کنند.

روستای سین کتیبه مسجد

۳- مناره مسجد امام حسن: به سال۵۲۶ هجری قبل از ساختمان گنبد مسجد به اتمام رسیده کتیبه روی منارهدارای قدیمی ترین تاریخ است که تا کنون برروی یک بنای مزین به کاشی در ایران دیده شده است.کتیبه فوقانی مناره سین که با پشت بام مسجد همسطح است به خط کوفی برجسته بر زمینه آجری توام با تزیینات ساده گچی در چهار سطر کتیبه ای موجود است.

روستای سین مسجد

امامزاده سید کمال الدین سین:

از نوادگان امام صادق (ع)است که در روستای تاریخی سین برخوار مدفون است با توجه به کرامات ایشان و اعتقات مردم شیعه و شهید پرور روستای سین اهالی روستا گلزار شهدای و قبرستان روستا را نیز در اطراف امامزاده قرارداده اند و در تمام روزهای پایان هفته به زیارت امامزاده و شهدا می روند.

روستای سین مامزاده سید کمال الدین

روستا های مَرغ و دُنبی – علی آبادچی – پروانه و….

    از مجموعه روستاهای شهرستان بُرخوار که در حاشیه کویر واقع است می توان روستاهایی چون مَرغ، دُنبی، علی آبادچی و پروانه، شورچه و . . . را نام برد. این روستاها از نظر گردشگری دارای پتانسیل بالایی می باشند. از جمله آثار تاریخی این روستا ها می توان کاروانسرای آجری–سنگی روستای دُنبی، قلعه و برج مَرغ، آسیاب آبی مَرغ و مناظر طبیعی و غارهای زیبای اطراف را نام برد. زنان و دختران این روستا در جهت کمک به خانواده به هنر زیبای قالی بافی مشغول اند.

روستای مرغ برج روستای مرغ قلعه

شاپور آباد:

   شاپور آباد در تاریخ ۲۹/۲/۱۳۹۰ با حضور استاندار محترم استان به شهر تبدیل و جمعیتی نزدیک به ۶۰۰۰ نفر را در خود جای داده است. این شهر در فاصله ۵ کیلومتری شمال جاده دولت آباد به حبیب آباد واقع است. از آثار تاریخی بجا مانده این شهر برج کبوتر (برج بزرگ) و برج های کبوتر چند قلو ،خانه های اربابی، قلعه دُرمیان و تکیه تعزیه را می توان نام برد که قدمت آنها به دوران صفویه می رسد. محراب مسجد جامع شاپور آباد از محرابهای معروف ایلخانی و قبل از آن بوده است که متأسفانه در دهه های گذشته این مسجد کاملاً تخریب و نوسازی شده است.

روستای شاپور آباد خانه کدخدا روستای شاپور آباد برج

 


دیدگاه برای “قطب گردشگری؛ واژه ای در خور شهرستان برخوار
  1. من واقعا بر ای شما متاسفم که رفتید در مورد شهر خورزوق یک متنی را کپی کردید که نویسنده آن اصلا به محله های اصلی این شهر یعنی دلیگان و اسلام آباد توجهی نکرده و نام محله های قدیمی محله خورزوق را برده خورزوق دارای چهار محله سیمرغ, خورزوق, دلیگان و اسلام آباد می باشد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.