شهر دولت آباد با پيشينه اي تاريخي به دوران صفويه داراي مناطق زيباي تاريخي است.

به گزارش خبرما، شهرستان بُرخوار با وسعت ۷۷/۱۹۵۲ کیلومتر مربع با ارتفاع ۱۵۹۰ از سطح دریا می باشد که در سال ۱۳۸۶ بخش برخوار از شهرستان بُرخوار و میمه جدا و بنام شهرستان بُرخوار به مرکزیت دولت آباد شهرت گرفت. حدود ۱۸۶۳ کیلومتر مربع آن دشت و بقیه به صورت ارتفاعات است. این شهرستان از غرب به ارتفاعات مورچه خورت و از شمال به ارتفاعات شمالی بخش بُرخوار (مرز اردستان) و از جنوب به اصفهان-تهران و از شرق به سگزی و کوهپایه محدود می شود.

آثار تاریخی شهرستان
مسجد ۱۲ امام دولت آباد:

مسجد ۱۲ امام دولت آباد بنایی است از دوران صفوی که در داخل بافت قدیم شهر واقع گردیده است.

این بنا به صورت مربع شکل در دو طبقه ساخته شده که طبقه زیرین آن به عنوان سَردابه و طبقه بالایی یا همکف آن به عنوان مسجد جهت اقامه نماز استفاده می شود. این مسجد با ۲ متر ارتفاع از سطح زمین، بنایی بدون حیاط می باشد. البته در حال حاضر فضایی در پشت مسجد به عنوان حیاط در اختیار مسجد می باشد. این بنا با فضایی مربع شکل در زیر سقفی گنبدی شکل خود که دور تا دور آن را رواق‌هایی در دو طبقه احاطه کرده است ساخته شده و محراب جدیدالاحداث آن در ضلع جنوبی قرار دارد. نمای بیرونی و سر در مسجد از آجر و داخل بنا با گچ بُری، سفید کاری شده که در سال‌های اخیر نیز آئینه کاری هایی به آن اضافه گردیده است. در مجاورت مسجد ۱۲ امام امامزاده سیدمحمد قرار دارد که ساختمان آن جدیدالاحداث و نماکاری شده است. فضای سبز زیبایی جلوی امامزاده و مسجد ۱۲ امام وجود دارد که ویژگی خاصی را به محدوده بافت پیرامون آثار داده است. گرچه مسجد جامع و حمام قدیمی شهر در سال‌های اخیر تخریب شده ولی هنوز هم داخل بافت خانه هایی به سبک قدیم و دارای قدمتی کُهن یافت می شود.
حبیب آباد:


این شهر با تاریخی کُهن از قرن‌های گذشته با بزرگانی چون معلم حبیب آبادی، آیت الله شیخ عباسعلی ادیب حبیب آبادی، دکتر عباس ادیب و نقاط دیدنی مانند امامزاده عبدالمؤمن حبیب آباد، مسجد جامع، حمام های قدیمی، انبار نمک، برج کبوتر اکبرآباد و پارک جنگلی ۲۴۰ هکتاری برای احداث کمپینگ گردشگری پتانسیل بالایی برای جذب گردشگر دارد. 
مسجد جامع دستگرد: 

از بناهای عهد صفوی-قاجار در شهر دستگرد مسجد جامع و حمام دستگرد را می توان نام برد.

مسجد جامع دستگرد نیز به صورت ۲ ایوانی با شبستانی کوچک در ضلع غربی خود می باشد. این بنا نیز در دهه های اخیر مورد دخل و تصرف و ساخت و سازهای جدید قرار گرفته است. محراب مسجد درایوان جنوبی قراردارد. در ضلع غربی بنا شبستانی زیبا به صورت طاق و چشمه بر ستونهای سنگی با مساحتی در حدود ۲۰۰ متر بنا شده است و درسال‌های اخیر فضایی جدید به آن اضافه گردیده است. گرچه سردر و هشتی ورودی بنا کاشی کاری شده ولی شکل ظاهری خود را حفظ کرده است.
حمام قدیمی دستگرد:


حمام دستگرد یکی از بناهای تاریخی شهر که همانند دیگرحمام های قدیمی دارای سه بخش سربینه(رختکن)، میاندری(فضای بین سربینه و گرمینه) و گرمینه (گرمخانه) به صورت طاق و چشمه ای بر ستون‌های سنگی بنا شده است و هنوز هم مورد استفاده اهالی شهر قرار می گیرد. این بنا در سقفهای خود دارای تزئینات رسمی بندی زیبایی می باشد. گرچه در سال‌های اخیر برای رعایت بهداشت تغییراتی در آن شکل گرفته و کاشی کاری شده ولی از ارزش تاریخی آن کم نشده است.
خانه های تاریخی دستگرد:


مجموعه خانه های قاجاری و پهلوی بجا مانده شهر است که در گوشه و کنار این شهر توسعه یافته جدید واقع شده اند و بیان کننده بافت قدیم و تاریخ چند صد ساله شهردستگرد است. این بنا ها که اغلب به صورت خشت و گل ساخته شده دارای تزئینات گچ و نقاشی نیز می باشند. این بناها در مالکیت خصوصی و در حال استفاده مالکین می باشد. خانه های خسروی، غفوری، نوری ،دایی زاده، آذری، صادقی و . . . از نمونه های جالب این خانه ها می باشد.
کمشچه:

از آثار تاریخی شهر می توان بُرج و باروی قدیمی، خانه حاج قاسمی، قلعه و حمام تاریخی آن را نام برد. از هنرهای سنتی و صنایع دستی آن قالی بافی و پخت نان محلی را می توان نام برد مخصوصاً نان خشک و بِرِشتِه آن که هر روزه ۱۸ تن آرد در این شهر به نان تبدیل و به شهرهای مجاور در استان صادر می گردد.


خورزوق:
قدیمی‌ترین بنای شهر مسجد جامع متعلق به دوران تیموری است که به صورت دو ایوانی با گنبدی کوچک ساخته شده است. از دیگر آثار تاریخی این شهر می توان خانه برومند را نام برد. شهر خُورزوق دارای خانه ها و آثار تاریخی دیگری چون تکایا و مساجد قدیمی می باشد.
مسجد جامع خورزوق:


مسجد جامع خورزوق واقع در مرکز شهر و داخل بافت قدیم شهر یکی از بناهای تاریخی به سبک دو ایوانی با مساحتی حدود ۱۰۰۰ متر که فضای اصلی بنا در جبهه جنوبی و زیر گنبد و پشت ایوان جنوبی مسجد واقع است. در دو طرف ایوان رواق‌هایی است که از طریق فضای پشت این رواقها با فضای مربع شکل زیر گنبد راه دارد. داخل ایوان و گنبد خانه با تزئینات گچ بری و خط های لاجورد مُزیّن گردیده است . در داخل محراب راه ارتباطی به فضای پشت محراب و گنبد خانه قرار دارد که نشان دهنده قدیمی ترین قسمت بنا می باشد. در جبهه غربی حیاط مسجد، شبستان واقع است و مساحتی حدود ۳۰۰ متر را به خود اختصاص می دهد. ایوان شمالی مسجد که رو به خیابان است در دو طرف خود دارای سردر های زیبایی با تزئینات گچی و رنگ می باشد. انتهای ایوان رو به خیابان از طریق شبکه های آجری با فضای بیرون مسجد ارتباط دارد.
مَرغ و دُنبی، علی آبادچی، پروانه:

از مجموعه روستاهای شهرستان بُرخوار که در حاشیه کویر واقع است می توان روستاهایی چون مَرغ، دُنبی، علی آبادچی و پروانه، علی آبادملاعلی، شورچه و… را نام برد. این روستاها از نظر گردشگری دارای پتانسیل بالایی می باشند.


از جمله آثار تاریخی این روستاها می توان کاروانسرای آجری، سنگی روستای دُنبی، قلعه و برج مَرغ، آسیاب آبی مَرغ و مناظر طبیعی و غارهای زیبای اطراف را نام برد.
مسجد و مناره سین:

مسجد و مناره سین متعلق به دوران سلجوقی است که در فاصله ۵ کیلومتری شمال شهر گز بُرخوار و در مرکز روستای سین با مساحتی بالغ بر ۴۰۰ متر مربع به سبک دو ایوانی واقع گردیده است. اصلی ترین قسمت بنا، ایوان جنوبی با محراب سلجوقیِ زیبایِ آجری با ترئینات گچ بُری بی نظیر آن است در ضلع غربی مسجد، شبستانی زیبا و کوچک و مناره ای به ارتفاع ۳۰ متر که از وسط کج شده چشم هر بیننده ایی را به سمت خود و آسمان آبی بالای آن جلب می کند.


کتیبه ای در پایین مناره به خط کوفی آجری برجسته در ۴ سطر نام سازنده و سال ساخت مناره را به سال ۵۲۶ ه . ق بیان می کند. از دیگر ویژگی های بنا کتیبه کاشیِ فیروزه ای به خط کوفی مزین به آیه ۳۳ سوره فصلت به عنوان بلندترین کتیبه تاریخی در بالای مناره است.
امامزاده سید کمال الدین:


از نوادگان امام صادق (ع) است که در روستای تاریخی سین برخوار مدفون شده است با توجه به کرامات ایشان و اعتقات مردم شیعه و شهید پرور روستای سین اهالی روستا گلزار شهدای و قبرستان روستا را نیز در اطراف امامزاده قرار داده اند.
شاهپور آباد:

از آثار تاریخی بجا مانده این روستا برج کبوتر(برج بزرگ) و برج های کبوتر چند قلو، خانه های اربابی، قلعه دُرمیان و تکیه تعزیه را می توان نام برد که قدمت آنها به دوران صفویه می رسد. محراب مسجد جامع شاهپور آباد از محراب‌های معروف ایلخانی و قبل از آن می باشد.
سوغات:


سوغات شهرستان برخوار که قدمتی بیش از دو هزار سال دارد سفره‌های قلمکاری است و در شهرستان برخوار بیش از ۱۰۰ کارگاه قلمکاری فعالیت می کند که بیش از ۷۰ درصد از پارچه های قلمکار استان اصفهان را تولید و عرضه می‌کنند.
مشاهیر: میرزا محمد علی معلم حبیب آبادی یکی از مورخان مشهور اصفهان و صاحب کتاب مکارم الاثار، آیت‌الله شیخ عباسعلی ادیب حبیب آبادی فیلسوف و منجم و ادیب فرزانه‌، آیت‌الله شیخ محمد علی عالم حبیب آبادی، آیت الله شیخ علی‌محمد فقیه حبیب آبادی مدفون در تخت فولاد اصفهان و از شاعران معاصر، عباس مهوری حبیب آبادی متخلص به محور، پرویز بیگی حبیب آبادی، دکتر عباس ادیب از اساتید پیشکسوت دانشگاه اصفهان می‌باشند، تعزیه خوان‌های معروف استاد تعزیه ایران مرحوم نبی اله فقیه را نام برد. همچنین از روحانیون بنام این شهرحضرت آیت الله حاج سیدعلی مومنی موسس حوزه علمیه اهل البیت شهر حبیب آباد و دیگر علما آیت الله محقق آیت الله ناصری آیت الله فاتحی نام برد.
شهدا: شهید عبدالرزاق زارعان و سردار شهید حسن منصوری که از اولین فرمانداران رزمی و مهندسی سپاه در لشگر 14 امام حسین(ع) می باشند./